Stress en cortisol

11 Augustus 2015

Stress en cortisol 

Wat gebeurt er in je lijf als je stress hebt? Misschien kun je voelen dat er het één en ander verandert in je lichaam, maar veel mensen die langdurig last hebben van stress zijn zo gewend aan de kenmerken dat ze het als gewoon ervaren. Ik zal uitleggen wat er precies gebeurt bij stress.

 

Als je stress hebt betekent het dat je in een situatie zit waar je uit wilt. Dat kan van alles zijn: het kan te maken hebben met relaties, met werk, met geld, met kinderen, je huis.. het maakt eigenlijk niet uit. Je lichaam ervaart stress.

 

De reactie van je lijf is dan van oudsher: vechten, vluchten of bevriezen. Dat stamt nog uit de oertijd. Als je een beest tegenkwam moest je vluchten, als je een kwaadwillende persoon tegen kwam ga je vechten, als je een slang tegen kwam was het misschien handig om te bevriezen zodat ie je niet meer zag.
Om deze reacties goed uit te kunnen voeren is het nodig dat je al je zintuigen op scherp zet, je ademhaling versnelt, je hartslag versnelt, je spieren spannen zich aan, je stofwisseling wordt stop gezet. Alles in je lijf is gereed om te reageren. Je vecht, vlucht of bevriest. En als het gevaar geweken is ontspan je weer.

 

In onze huidige maatschappij zijn de gevaren veranderd. Geen wilde beesten meer, maar stress op het werk. Maar de reactie van je lichaam is nog steeds dezelfde! Op zich is daar niets mis mee. Je kunt door de reactie van je lichaam ook dingen op je werk voor elkaar krijgen. Even de schouders eronder, een berg werk verzetten, een onaardige collega van repliek dienen enzovoorts. Het probleem ontstaat als je je daarna niet meer kunt ontspannen.

De veranderingen in je lichaam vinden plaats door de aanmaak van verschillende hormonen. In eerste instantie adrenaline. Dat maakt suikers los die ervoor zorgen dat je je spieren in paraatheid kunt brengen. Het vernauwt je bloedvaten zodat je bloeddruk hoger wordt. Je spijsverteringsorganen krijgen minder bloed waardoor ze minder actief zijn.

Daarna wordt er cortisol aangemaakt. Cortisol is eigenlijk een anti-stresshormoon. Het zorgt er oa voor dat je passief alert blijft. Dus niet meer in die mate als bij de eerste stresservaring, maar je lichaam blijft in een soort spanning zitten. Je bent alert, wakker, je registreert alles om je heen, je spieren zijn nog licht aangespannen, je ademt sneller dan normaal. Je zit in een continue drive. Dat voelt wel prettig. Je hebt het gevoel dat je heel veel aankunt. Maar…. Je put je lichaam langzaam maar zeker uit.

De hoge concentratie cortisol zorgt ervoor dat je limbisch systeem wordt ondermijnd. Je limbisch systeem is een gedeelte van de hersenen waar je emoties en je korte termijngeheugen zetelen. Je krijgt concentratie- en slaapproblemen. Je kunt last krijgen van depressies en overgewicht doordat je spijsvertering niet optimaal kan werken. En op de langere termijn kun je last krijgen van hart- en vaatziekten, diabetes, uitputting, burnout.

 

Hoe kun je er voor zorgen dat je niet zover in die neerwaartse spiraal afdaalt? De enige manier om ervoor te zorgen dat stresshormonen weer dalen, is zorgen dat je ontspant. Écht ontspant.

 

Over ontspanning vertel ik meer in mijn volgende blog: stress en ontspanning.

 
 
Oudere berichten weergeven